Koper en grijs haar – de onbekende link
Grijs haar wordt meestal gezien als een natuurlijk onderdeel van het ouder worden, maar wanneer haar vroeg grijs begint te worden spreekt men van vroegtijdig grijs haar (meestal vóór de leeftijd van 20–25 jaar, afhankelijk van etniciteit). Verschillende factoren spelen mee: genetica, oxidatieve stress, auto-immuunprocessen en voedingstoestand, en onder de sporenelementen is koper een van de meest interessante.
Hoe koper de haarkleur en melanine beïnvloedt
Haarkleur wordt bepaald door het pigment melanine, dat wordt geproduceerd in melanocyten in de haarfollikel. Een sleutelenzym in dit proces is tyrosinase, dat het aminozuur tyrosine omzet in de voorlopers van melanine.
Koper is een noodzakelijke metallische cofactor voor tyrosinase:
- Tyrosinase bevat twee koperionen in zijn actieve centrum.
- Zonder voldoende koper neemt de activiteit van tyrosinase af en daarmee de productie van melanine.
- Minder melanine → lichtere haarkleur en op termijn grijs of wit haar.[web:501][web:506][web:512][web:515]
Koper is bovendien betrokken bij enzymen zoals superoxidedismutase en lysyl‑oxidase, die haarfollikels beschermen tegen oxidatieve stress en de structuur van het haar versterken.
Studies over kopertekort en vroegtijdig grijs haar
Verschillende studies hebben sporenelementen gemeten bij mensen met vroegtijdig grijs haar:
- Enkele studies vonden lagere serum‑ of haarniveaus van koper bij mensen met vroegtijdig grijs haar in vergelijking met controlegroepen.
- Andere studies zagen geen duidelijk verschil, wat erop wijst dat het verband niet voor iedereen geldt en wordt beïnvloed door genetica, andere mineralen (bijv. de zink/koper‑verhouding) en leefstijlfactoren.
Overzichten benadrukken dat:
- een kopertekort kan bijdragen aan vroegtijdige depigmentatie door een verminderde melanineproductie,
- maar dat er beperkte gegevens bij mensen beschikbaar zijn en dat meer goed gecontroleerde studies nodig zijn.
