Constante vermoeidheid, spijsverteringsproblemen, geïrriteerde huid, schimmelinfecties in de vagina en extreme trek in zoet. Dit zijn enkele van de problemen die candida en andere schimmels kunnen veroorzaken als ze de kans krijgen om in het lichaam te overgroeien.
Candida is een geslacht van gisten dat van nature voorkomt in onze darmflora. De meest voorkomende soort is Candida albicans, die bij de meerderheid van alle gezonde mensen aanwezig is. Wanneer zij in normale hoeveelheden voorkomt, ondersteunt zij de spijsvertering.[1,2] Als de darmflora echter uit balans raakt, kan deze opportunistische schimmel de kans grijpen om zich te verspreiden en in het hele lichaam klachten te veroorzaken.
Schimmelinfecties treffen jaarlijks meer dan een miljard mensen wereldwijd, en volgens onderzoek is dit een probleem dat alleen maar toeneemt.[3,4] Een schimmelinfectie ontstaat meestal in de darmen, de urinewegen of de geslachtsorganen[5,6], maar kan zich ook nestelen in neus, oren of mond- en keelholte, op nagels en op de huid – vooral op vochtige plaatsen.
Bij mensen met een normaal of licht verzwakt immuunsysteem is een candida-infectie meestal oppervlakkig en niet gevaarlijk, maar kan zij wel hardnekkig zijn.
Personen met een sterk verzwakt immuunsysteem kunnen daarentegen een diepere candida-infectie ontwikkelen die zo uitgebreid kan worden dat zij in het bloed terechtkomt (sepsis) of vitale organen zoals hart, longen of hersenen aantast. In dat geval kan zij ernstige symptomen veroorzaken. In zeldzame gevallen kan een dergelijke systemische infectie zelfs fataal zijn.[7]
Waarom krijg je candida?
Er zijn veel factoren die de balans van onze microflora kunnen verstoren. Overmatig gebruik van antibiotica is een veelvoorkomende oorzaak, maar het probleem wordt ook in verband gebracht met stress en een hoge consumptie van suiker en junkfood. Roken en immuunonderdrukkende medicijnen (bijvoorbeeld cortison) zijn andere veelvoorkomende oorzaken van candida-overgroei.[8,9]
Vaginale schimmelinfecties komen zeer vaak voor bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd. Studies suggereren dat maar liefst 75 procent van alle vrouwen ooit in hun leven een vaginale schimmelinfectie krijgt.[10] Een mogelijke verklaring is dat schommelende hormoonspiegels, onder andere door anticonceptiepillen en andere voorbehoedsmiddelen, vrouwen vatbaarder maken.[11] Candida wordt ook in verband gebracht met spijsverteringsaandoeningen zoals IBS en bepaalde allergische reacties.[12,13]
Astmapatiënten die een cortisonspray inhaleren, lopen een groter risico op candida-infecties in keel en mondholte. Daarom is het belangrijk om na elke cortisonspray de mond te spoelen. Bij milde klachten kan men regelmatig gorgelen en/of de mond spoelen met een beetje biologische kokosolie of biologische olijfolie gemengd met één of enkele druppels essentiële kruidnagelolie.[14] Men kan ook één druppel Iosoljod aan de kokosolie toevoegen voordat men gaat gorgelen. Let op: essentiële olie mag niet worden doorgeslikt en moet worden uitgespuugd.
Omdat gisten van suiker houden, hebben diabetici een verhoogd risico op candida-overgroei. Bij diabetes zijn de suikerspiegels niet alleen hoger in het bloed, maar ook in de slijmvliezen en in het speeksel.[15]
Candidasyndroom – candida-overgroei
Dat een candida-infectie (candidiasis) een medisch erkende aandoening is, staat buiten twijfel. Er bestaan echter ook theorieën dat men kan lijden aan het zogenaamde candidasyndroom – een chronische, laaggradige overgroei van Candida albicans die aspecifieke symptomen veroorzaakt. De klachten kunnen uiteenlopen van chronische vermoeidheid, prikkelbare darm en terugkerende schimmelinfecties tot somberheid, hersenmist, sterke stress, hevige trek in zoet, voedselovergevoeligheid, huidproblemen en gewrichtspijn. In de reguliere gezondheidszorg wordt dit niet erkend als officiële diagnose.
De grondlegger van het idee van het candidasyndroom is de arts William Crook, die in 1986 het boek The Yeast Connection publiceerde. Het boek is deels gebaseerd op onderzoek van arts Orian Truss uit 1978.[16] Volgens de theorie van Crook kan candida-overgroei in de darm leiden tot beschadiging van het darmslijmvlies, waardoor de structuur verzwakt en vreemde deeltjes die normaal via de darm zouden worden uitgescheiden, in de bloedbaan terechtkomen en immuunreacties veroorzaken.[17]
Er is weinig onderzoek naar het verband tussen laaggradige candida-overgroei en chronische gezondheidsklachten, maar enkele studies ondersteunen een mogelijke link met aandoeningen zoals IBS en chronisch vermoeidheidssyndroom.[18] In één studie verbeterden patiënten die voldeden aan de criteria voor het candidasyndroom significant meer dan een controlegroep die een placebo kreeg, wanneer zij werden behandeld met het antischimmelmiddel nystatine.[19]
Verschillende artsen, waaronder William Crook, hebben ook gedetailleerde rapporten gepubliceerd over verbeterde levenskwaliteit bij patiënten die behandeld werden voor vermoedelijk candidasyndroom.[20,21]
Recent is er bovendien een overzichtsstudie verschenen over schimmelovergroei in de dunne darm, een aandoening die SIFO (small intestinal fungal overgrowth) wordt genoemd.[22] In dit overzicht worden twee studies besproken waarin iets meer dan een kwart van de deelnemers – allen met onverklaarde maag-darmklachten – aan SIFO leed. Dit suggereert dat een aanzienlijk aantal mensen mogelijk last heeft van laaggradige schimmelovergroei, maar dat deze verkeerd wordt gediagnosticeerd of volledig wordt gemist.
Volgens een andere studie kan zelfs een normale aanwezigheid van gist in de darm alcoholgerelateerde leverziekte verergeren, wat erop wijst dat sommige aandoeningen gevoeliger zijn voor gist dan andere.[23]
Hoe test je of je candida-overgroei hebt?
Omdat de symptomen van candida-overgroei zo aspecifiek zijn, bestaat het risico dat het als een soort “verzameldiagnose” wordt gebruikt voor uiteenlopende klachten, terwijl de werkelijke oorzaak – zoals bacteriële overgroei in de dunne darm (SIBO), een parasitaire infectie of inflammatoire darmziekten zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa – over het hoofd wordt gezien.
Daarom is het belangrijk om de oorzaak grondig te laten onderzoeken via testen. Het is niet voldoende om in een glas water te spugen en te kijken of het speeksel “draden vormt” wanneer het naar de bodem zakt, zoals sommigen beweren.
Er bestaan ontlastingstesten die candida-overgroei kunnen opsporen. Deze kunnen worden besteld via gespecialiseerde laboratoria zoals Genova Diagnostics en BioHealth. Het is het beste om contact op te nemen met een arts in de functionele geneeskunde die je kan helpen met de test en een behandeling op maat kan samenstellen. Mail ons via [email protected] en wij helpen je verder met een candida-protocol dat je eerst kunt uitproberen.
Je kunt ook een organische-zurentest doen (Great Plains Laboratory of Genova Organix Profile). Deze test wordt niet gebruikt in de reguliere zorg en wordt daarom als controversieel beschouwd. Toch kan een deskundige arts of therapeut er waardevolle informatie uit halen, onder andere via de marker d-arabinitol, die kan wijzen op schimmelovergroei. D-arabinitol wordt in sommige ziekenhuizen gebruikt als marker voor de diagnose van systemische candida-infectie.[24]
Hoe behandel je laaggradige candida-overgroei?
Op voorwaarde dat je geen ernstige candida-overgroei hebt die medische behandeling vereist, kun je beginnen met de volgende drie stappen.
Stap 1 – Pas je voeding aan om candida te verminderen
Een hoge inname van suiker en snelle koolhydraten wordt in verband gebracht met candida-overgroei in de vagina[25] en het maag-darmkanaal[26]. Laboratoriumstudies suggereren bovendien dat een hoge suikerconsumptie de immuunrespons tegen candida verzwakt.[27] Daarom is het belangrijk om zoetigheden te vermijden en een voedzame, nutriëntrijke voeding te volgen, aangezien een tekort aan voedingsstoffen ook een risicofactor is voor zowel bacteriële als schimmelinfecties.[28]
Volgens de traditionele Chinese geneeskunde (TCM) ontstaat schimmelovergroei door een overschot aan vocht en koude in het lichaam. Daarom adviseert men vooral warme, bereide maaltijden en voedingsmiddelen die als “verwarmend” worden beschouwd. Andere diëten die vaak worden aanbevolen bij schimmelovergroei zijn FODMAP, het auto-immuunprotocol (AIP) en het paleodieet. Een ketogeen dieet wordt niet aanbevolen, omdat te weinig koolhydraten het risico op een agressievere candida juist kan verhogen.
Als je schimmelovergroei vermoedt, zijn er veel belangrijke voedingsadviezen. Mail ons via [email protected] voor een gratis candida-protocol.
Stap 2 – Pak de schimmel aan
In deze stap worden plantaardige middelen, kruiden en voedingsstoffen met antimicrobiële werking gebruikt. Er zijn veel opties – hieronder enkele van de meest voorkomende.
Berberine, een werkzame stof die onder andere voorkomt in Canadese geelwortel (Hydrastis canadensis). In vitro-studies met candida tonen aan dat berberine een sterke antischimmelwerking heeft.[30] Omdat berberine krachtig is, adviseren kruidenspecialisten meestal een kortdurend gebruik van ongeveer 3–5 weken, gevolgd door een pauze van enkele weken. Hetzelfde geldt voor extracten van andere candida-remmende kruiden zoals tijm[31] en oregano[32].
Laurinezuur (of monolaurine) en caprylzuur, twee vetzuren die voorkomen in kokos- en palmnoten. Kokosolie wordt eveneens aanbevolen, zowel inwendig als uitwendig. In vitro-studies tonen aan dat deze vetzuren een goede antischimmelwerking hebben,[33] maar onderzoek bij mensen is beperkt.[34]
Undecaanzuur (undecyleenzuur), aanwezig in Undecylenic Acid – Undecylensyra, is een onverzadigd vetzuur dat wordt gewonnen uit ricinusolie. Het kan helpen om de darmflora in balans te brengen en te beschermen tegen schimmelovergroei.[35] In een oudere studie bleek het zes keer effectiever tegen schimmelovergroei dan caprylzuur.[36]
Kruidnagel in de vorm van olie-extract heeft een goede werking tegen Candida albicans aangetoond, ook tegen geneesmiddelresistente candida, zowel afzonderlijk als in combinatie met antischimmelmedicatie.[37]
Lactoferrine, een eiwit dat voorkomt in onder andere moedermelk en speeksel. Het wordt meestal uit koeien gewonnen en heeft een brede antibacteriële en candida-remmende werking.[38]
Resveratrol, aanwezig in Resveratrol Veri-te™, is een stof die voorkomt in de schil van druiven en in pijnboomschors. Verschillende studies suggereren dat het sterke antischimmeleigenschappen heeft, en één studie geeft aan dat resveratrol een veilig en effectief alternatief kan zijn voor uitwendige antischimmelcrème (clotrimazol).[39]
Tea tree-olie. Dierstudies suggereren dat olie van de Australische plant Melaleuca alternifolia effectief is tegen vaginale candida-infectie[40] en tegen candida in de mond (door te gorgelen met enkele druppels olie in water)[41]. Tea tree-olie mag niet worden doorgeslikt vanwege mogelijke ernstige bijwerkingen zoals braken, diarree en hallucinaties, en mag alleen uitwendig worden gebruikt.[42] Wij raden het gebruik van tea tree-olie in de vagina af.
Knoflookextract kan de vorming van biofilm door candida remmen, waardoor de schimmel minder goed kan overleven en minder snel resistentie tegen medicijnen ontwikkelt.[43] Knoflook heeft ook effect aangetoond bij candida-infecties in de mond en vagina.[44] Volgens een klinische studie was een vaginale crème met knoflook en tijm even effectief als een crème met het geneesmiddel clotrimazol.[45]
Stap 3 – Herstel je darmflora om candida te verminderen
De laatste stap bestaat uit het herstellen van een normale darmflora door geleidelijk vezels en probiotica toe te voegen.
Probiotische bacteriën die effectief zijn tegen candida-infecties zijn onder andere Saccharomyces boulardii, Lactobacillus rhamnosus en Lactobacillus reuteri. De twee laatstgenoemde stammen zijn bijzonder effectief in het voorkomen dat ongewenste bacteriën en schimmels zich vestigen.[46] Beide stammen zijn aanwezig in Flora Plus+. Een Canadese studie uit 2001 toonde aan dat deze stammen binnen één maand dagelijks gebruik een normale vaginale flora herstelden en behielden.[47]
In een andere studie uit 2020 kregen 20 vrouwen met ernstige en chronische vaginale candida-infectie een gel met drie verschillende lactobacillen, waaronder L. rhamnosus. Bij 45 procent van de deelnemers verdween de infectie volledig.[48] Deze stam is aanwezig in Flora Plus+.
Aangezien een verstoorde darmflora de groei van zowel candida als ongewenste bacteriën bevordert, is het belangrijk om een gezonde levensstijl aan te houden. Blijf gezond eten en vermijd onnodige stress om het risico te verkleinen dat candida opnieuw de overhand krijgt. Mail onze klantenservice voor een gratis candida-protocol.
Gratis candida-protocol
Neem contact op met onze klantenservice via [email protected] voor gratis voedingsadvies en andere gratis zelfzorgadviezen en gezondheidsprotocollen die je kunt volgen als je last hebt van candida of andere schimmels. Onze zelfzorgprotocollen zijn niet bedoeld om ziekten te diagnosticeren, behandelen of genezen. Ze bieden adviezen en tips voor zelfzorg en vervangen geen reguliere medische zorg. Onze protocollen zijn uitsluitend bedoeld voor volwassenen. Voedingssupplementen mogen niet worden gebruikt als vervanging voor een gevarieerde voeding. Een gevarieerde en evenwichtige voeding en een gezonde levensstijl zijn essentieel.
